Teczka na żądanie: jakie dokumenty przygotować do kontroli, zależnie od formy opodatkowania
Wiedza ekspercka. Treść zweryfikowana: 8 listopada 2026.
Organ może w kontroli żądać akt, ksiąg i wszelkich dokumentów związanych z przedmiotem kontroli (art. 286 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej), a wstępną listę podaje już zawiadomienie o kontroli (art. 282b § 4 pkt 4a). Dlatego sensownie jest mieć gotowy rdzeń, który dotyczy każdej firmy, i dodatki zależne od formy ksiąg oraz cech działalności. To lista pomocnicza, nie jest kompletna dla każdej firmy, a zakres kontroli wynika z upoważnienia i zawiadomienia, które otrzymasz.
Rdzeń: dokumenty, które ma każda firma
- Księga: KPiR, ewidencja przychodów (ryczałt) albo księgi rachunkowe, razem z dowodami księgowymi, na których opierają się zapisy.
- Ewidencje VAT i deklaracje, w tym JPK_V7 z urzędowym potwierdzeniem odbioru (UPO).
- Faktury sprzedaży i zakupu oraz korekty, w tym numery z KSeF i UPO tam, gdzie faktury przechodzą przez KSeF.
- Wyciągi bankowe i potwierdzenia płatności; przy przelewach do innych przedsiębiorców warto mieć potwierdzenie sprawdzenia rachunku w wykazie podatników VAT z dnia zlecenia przelewu.
- Deklaracje PIT lub CIT, zaliczki i potwierdzenia wpłat.
- Umowy z kontrahentami, zamówienia i dowody wykonania usług lub dostaw.
- Pełnomocnictwa, dane osoby do kontaktu i rejestr otrzymanych wezwań, odpowiedzi i protokołów wraz z terminami.
Jak długo przechowywać: tylko to, co wynika z przepisów
- Księgi podatkowe i związane z nimi dokumenty: do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 86 § 1 Ordynacji). Przedawnienie następuje po 5 latach od końca roku, w którym minął termin płatności podatku (art. 70 § 1). Przykład: termin płatności w 2026 r. oznacza przedawnienie z końcem 2031 r. Bieg przedawnienia może się zawiesić lub przerwać (art. 70), więc dokumenty sprawy, która się toczy, warto zachować do jej zakończenia.
- Ewidencje VAT i dokumenty, w szczególności faktury: do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, z zastrzeżeniami z art. 112 ustawy o VAT. Faktury przechowuje się tak, by dało się je łatwo odszukać i by zachowały autentyczność, integralność i czytelność (art. 112a).
- Księgi rachunkowe: co najmniej 5 lat, liczone od początku roku następującego po roku obrotowym, którego dotyczą (art. 74 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o rachunkowości). Zatwierdzone sprawozdanie finansowe: co najmniej 5 lat od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym je zatwierdzono (art. 74 ust. 1).
- Karty wynagrodzeń: przez okres wymaganego dostępu wynikający z przepisów emerytalnych, rentowych i podatkowych, nie krócej niż 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości).
- Dokumentacja pracownicza: przez okres zatrudnienia oraz 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek pracy się rozwiązał lub wygasł, chyba że odrębne przepisy przewidują dłuższy okres (art. 94 pkt 9b Kodeksu pracy).
Dodatki dla KPiR
- Księga prowadzona według wzoru z rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1299), które obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. Księga ma być prowadzona rzetelnie i w sposób niewadliwy (§ 4).
- Dowody księgowe: faktury, rachunki oraz inne dowody opisane w § 6–8, w tym noty księgowe i dowody wewnętrzne dla wybranych wydatków.
- Spis z natury towarów i materiałów, wpisany do księgi: na 1 stycznia, na koniec roku podatkowego, na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku i w innych przypadkach z § 20.
- Zestawienie sprzedaży (ewidencja sprzedaży) dla przychodów nieudokumentowanych fakturą, chyba że sprzedaż ewidencjonujesz kasą rejestrującą (§ 17).
- Ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych z danymi potrzebnymi do odpisów amortyzacyjnych (art. 24a ust. 1 ustawy o PIT).
Dodatki dla ryczałtu
- Ewidencja przychodów prowadzona odrębnie za każdy rok podatkowy, według wzoru z rozporządzenia z dnia 6 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1294), obowiązującego od 1 stycznia 2026 r.
- Wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w którym zapisy robi się najpóźniej w miesiącu przyjęcia do używania (§ 8 ust. 3).
- Dowody zakupu towarów (art. 15 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym).
- Podstawa zapisów: faktury, rachunki i dokumenty celne, a przy sprzedaży bez faktur dowód wewnętrzny z końca dnia albo raporty fiskalne dobowe z kasy (§ 4). Zapisy robi się najpóźniej do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni (§ 6).
- Ewidencję i dowody przechowuje się w miejscu wykonywania działalności albo w biurze rachunkowym, któremu powierzono jej prowadzenie (art. 15 ust. 4).
Dodatki dla pełnej księgowości
- Dokumentacja zasad rachunkowości (polityka rachunkowości) w języku polskim, w tym zakładowy plan kont i wykaz ksiąg (art. 10 ust. 1 ustawy o rachunkowości); przechowuje się ją co najmniej 5 lat od upływu ważności (art. 74 ust. 2 pkt 5).
- Księgi rachunkowe, dowody księgowe i dokumenty inwentaryzacyjne (5 lat według art. 74 ust. 2).
- Zatwierdzone sprawozdanie finansowe.
- Dowody dotyczące kredytów, pożyczek, umów handlowych i roszczeń objętych postępowaniem: 5 lat od początku roku następującego po roku, w którym sprawy ostatecznie zakończono (art. 74 ust. 2 pkt 4).
Dodatki zależne od cech firmy
- Zwolnienie z VAT: narastający rejestr sprzedaży względem limitu 240 000 zł w poprzednim i bieżącym roku (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT) oraz zgłoszenie VAT-R.
- Sprzedaż detaliczna na kasie: ewidencja z kasy rejestrującej, raporty dobowe i miesięczne (art. 111 ust. 1 ustawy o VAT).
- Sprzedaż przez internet: raporty z platform, rozliczenia operatorów płatności, dowody wysyłki i zwroty.
- Handel z zagranicą: wyniki weryfikacji kontrahentów w VIES z datą, dokumenty przewozowe i potwierdzenia odbioru.
- Samochody: ewidencja przebiegu pojazdu o treści z art. 86a ust. 7 ustawy o VAT, regulamin używania, umowy leasingu lub najmu.
- Magazyn: dokumenty PZ, WZ i MM oraz protokoły inwentaryzacji.
- Pracownicy: umowy, akta osobowe, listy płac i karty wynagrodzeń, ewidencja czasu pracy, dokumenty ZUS.
- Zlecenia i współpraca B2B: umowy cywilnoprawne, rachunki lub faktury, dokumenty zgłoszeniowe do ZUS.
Jak to wygląda w Zaksio
Anna i Kasia to oprogramowanie (zespół AI), nie biuro rachunkowe ani doradca. Większość dokumentów z rdzenia już leży w Zaksio, więc teczkę zbierasz z danych, które i tak prowadzisz.
- Księga główna jest append-only (zapisy się nie nadpisują, poprawki to storno), a KPiR lub ewidencja przychodów powstaje z faktur, zakupów, płac i księgowań według wzoru obowiązującego od 1 stycznia 2026 r.
- Faktury sprzedaży mają zapisane UPO z KSeF, a deklaracje JPK_V7 zatwierdzasz i przekazujesz Ty. Wyciągi bankowe importujesz z MT940 lub CSV, a listy płac trzymasz w module Kadry i płace.
- Dziennik zdarzeń pokazuje, kto, co i kiedy zmienił.
- Ekran „Kontrola” (od planu Business) w bibliotece wariantów kontroli pokazuje listę dokumentów dla każdego wariantu, a kreator „Co dostałem?” pomaga rozpoznać, czego dotyczy otrzymane pismo. Dokumenty z listy zbierasz i przekazujesz Ty lub Twoje biuro rachunkowe; Zaksio niczego nie wydaje urzędowi za Ciebie.
- Zakładka „Teczka na żądanie” układa te dokumenty według obszarów, które dotyczą Twojej firmy. Zaznaczasz, co masz gotowe, drukujesz spis, a po przekazaniu zapisujesz w rejestrze, komu i kiedy wydano teczkę.
Źródła
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 622 (art. 70, 86, 282b, 286) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/622/text.pdf
- Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263 (art. 86a, 111, 112, 112a, 113) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1263/text.pdf
- Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 522 (art. 10, 74) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/522/text.pdf
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 24a) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/592/text.pdf
- Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 843 (art. 15); adres tekstu w wyszukiwarce — https://dziennikustaw.gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. 2025 poz. 1299); adres tekstu w wyszukiwarce — https://dziennikustaw.gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz.U. 2025 poz. 1294); adres tekstu w wyszukiwarce — https://dziennikustaw.gov.pl
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (art. 94 pkt 9b) — https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1245/ogl